فسا کجاست؟ نقشه شهر، فاصله تا شیراز و جاهای دیدنی و عکس
پاسخ به پرسش «فسا کجاست» از دل جغرافیا و تاریخ استان فارس بیرون میآید؛ شهری در جنوب ایران که در بخش شرقی استان فارس و در مسیرهای پرتردد میان شیراز و بندرعباس و کرمان قرار گرفته است. فسا با فاصله حدود ۱۵۰ کیلومتر از شیراز و حدود ۱۰۰۰ کیلومتر از تهران، هم بهواسطه دسترسیهای جادهای و ریلی و هم بهخاطر جاذبههای تاریخی و طبیعی شناخته میشود. در کنار این موقعیت، ارتفاع ۱۱۵۰ متری شهر از سطح دریا و حضور ارتفاعات شاخصی مانند خرمنکوه، تصویری روشن از یک پهنه دشتـکوهستانی ارائه میدهد. این راهنما، جایگاه فسا روی نقشه، مسیرهای رفتوآمد، دیدنیها، خوراک محلی و نکات سفر را یکجا و منظم جمعبندی میکند.
فسا کجاست؟ معرفی کوتاه
فسا یکی از شهرهای استان فارس است که در محدوده جنوب ایران قرار دارد. این شهر در بخش جنوب شرقی استان فارس و در منطقهای نسبتاً کوهستانی واقع شده و بسیاری از روستاهای پیرامون آن در ارتفاعات قرار گرفتهاند. قرار گرفتن فسا روی مسیرهای ارتباطی مهم استان—بهویژه در مسیر شیراز به بندرعباس و کرمان—باعث شده این محدوده از نظر جغرافیایی و راهبردی مورد توجه باشد و در سالهای مختلف، حجم بالایی از عبور و مرور مسافران از این مسیر انجام شود.
اقتصاد فسا بر پایه کشاورزی معرفی شده و در کنار گرمای هوا، وجود نخلستانها نیز به عنوان یک نشانه اقلیمی و چشمانداز طبیعی از این منطقه یاد میشود. در کنار ویژگیهای اقتصادی و محیطی، شهری با پشتوانه تاریخی است و در کنار بناهای مذهبی و آثار تاریخی، مقصدی برای گردشگری نیز به شمار میآید.
روی نقشه ایران (موقعیت، همسایهها)
اگر بخواهیم جای فسا را دقیقتر روی نقشه تصور کنیم، باید آن را در شرق استان فارس و در امتداد مسیرهای جادهای اصلی استان ببینیم؛ جایی که مسیر بندرعباس به شیراز و همچنین راههای مرتبط با کرمان و زاهدان از نزدیکی آن عبور میکنند. همین موقعیت باعث شده فسا هم برای سفرهای بینشهری و هم برای توقفهای کوتاه در مسیر شناختهشده باشد.
از نظر همسایگی و مجاورت، با نواحی متعددی در ارتباط است و در منابع محلی، همسایههایی مانند داراب، استهبان، سروستان و جهرم برای آن ذکر شدهاند. همچنین از مجاورت فسا با شهرهایی مانند جهرم، قطبآباد، استهبان، رونیز، سروستان، زاهدشهر، نوبندگان، بابانار، خاوران و ششده نیز یاد شده است.
مرزهای تقریبی و محلههای پیرامونی
در نقشه شهری، فسا از شمالغرب به محلههای اعتصامیفرد و معلم، از شمال به شهرک طالقانی، از جنوب به مسجد حمزه و قلعه ملکآباد، از شرق به جمهوری، از جنوبشرق به شهدای خیرآباد و دستجه، از جنوبغرب به ولیعصر و از شمالشرق به بانیان محدود میشود. همچنین به عنوان نکتهای کاربردی برای رفتوآمد روزمره، این شهر محدوده طرح ترافیک و زوجوفرد ندارد.
لوکیشن و نقشه
در نقشه گوگل مپ زیر میتوانید لوکیشن شهر را مشاهده کنید و با جابجایی و بزرگ کردن نقشه میتوانید جزییات محلات و خیابان ها را مشاهده کنید.
فاصله تا شهرهای مهم (جدول)
یکی از پرتکرارترین نیازها در جستوجوی «فسا کجاست»، دانستن فاصلهها و مسیرهای رایج است. در دادههای موجود، برای چند شهر کلیدی عددهای مشخص ذکر شده که میتواند راهنمای خوبی برای تصمیمگیری درباره زمان حرکت و نوع سفر باشد. همچنین درباره فاصله فسا تا شیراز، دو عدد نزدیک به هم گزارش شده که هر دو در جدول زیر آمده تا تصویر کاملتری شکل بگیرد.
| مسیر | فاصله ذکرشده | توضیح کوتاه |
| فاصله تا شیراز | ۱۳۵ کیلومتر / ۱۵۰ کیلومتر | در شرق استان فارس و نسبت به شیراز در مسیرهای پرتردد قرار دارد. |
| فاصله تا تهران | حدود ۱۰۰۰ کیلومتر | برای سفرهای طولانی، برنامهریزی دقیقتر مسیر اهمیت دارد. |
| فاصله تا بندرعباس | حدود ۴۵۰ کیلومتر | قرارگیری در مسیر شیراز به بندرعباس، فسا را به شهری پرتردد تبدیل کرده است. |
آبوهوای فسا و بهترین زمان سفر
این شهر با آبوهوایی «گرم و معتدل» معرفی شده و همین ویژگی در کنار چشماندازهای طبیعی و نخلستانهای فراوان، فضای اقلیمی آن را شکل میدهد. در توصیف جغرافیای منطقه نیز بر کوهستانی بودن بخشهایی از شهرستان و قرار گرفتن بسیاری از روستاها در ارتفاعات تأکید شده است؛ بنابراین تصویری که از فسا ساخته میشود، ترکیبی از پهنههای دشت و ارتفاعات پیرامونی است.
در دادههای موجود، زمان دقیق یا فصل مشخصی به عنوان «بهترین زمان سفر» ذکر نشده است؛ اما با توجه به تأکید بر گرمی هوا، معمولاً انتخاب زمان سفر را میتوان با درنظرگرفتن شرایط اقلیمی گرم تنظیم کرد تا بازدید از جاذبههای طبیعی و تاریخی، راحتتر انجام شود.
تاریخچه و وجه تسمیه
فسا شهری با پیشینه تاریخی معرفی میشود و درباره نام آن روایتهای مشخصی وجود دارد. در دوره هخامنشیان از این منطقه با نامهایی مانند «پسا» یا «پسه» یاد شده و همچنین گفته شده نام فسا در لوحهای گلی موجود در تخت جمشید به صورت «پسه» یا «باشیا» آمده است. در سنگنوشتهها و کتیبههای پرسپولیس هم عنوانهایی مانند «پشی یا» و «بشی» برای آن ذکر شده است.
در ادامه همین روایت تاریخی، اشاره میشود که پس از حمله عربها به ایران، نام آن به «فسا» تغییر کرده است. همچنین از آن به عنوان یکی از شهرهای مهم در قرن چهارم یاد شده که در محدوده دارابگرد قرار داشته و حتی وسعت آن همتراز با شیراز ذکر شده است. در یک روایت دیگر نیز به بنا شدن شهر در زمان پیشدادیان و کیانیان اشاره شده است.
جاهای دیدنی فسا (طبیعی، تاریخی و مذهبی)
جاهای دیدنی شهر گستره متنوعی دارد؛ از آثار تاریخی و یادگارهای ساسانی و قاجاری تا زیارتگاهها و نقاط طبیعی. برای انتخاب بهتر، میتوان دیدنیها را در سه دسته تاریخی، مذهبی و طبیعی چیدمان کرد. در این بخش تلاش شده هر جاذبه، با نشانی یا فاصلهای که برای آن ذکر شده، معرفی شود تا برنامهریزی بازدید سادهتر باشد.
دیدنیهای تاریخی
در میان آثار تاریخی فسا، چند نام بیشتر تکرار شده است: مسجد جامع، نقارهخانه، تل ضحاک و آتشکده قمپ. هرکدام نماینده دورهای از تاریخ و معماری هستند و برخی نیز در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند.
مسجد جامع
در خیابان امام خمینی، پشت بانک مرکزی، کوچه مسجد جامع. این مسجد مربوط به دوران قاجاریه معرفی شده و با قدمتی در حدود ۸۰۰ سال به عنوان اثر ملی ثبت شده است. موقعیت آن دور از راسته بازار و کنار گورستان فسا ذکر شده و از بنا، بقایای شبستان باقی مانده است.
عمارت نقارهخانه (عمارت محمدی)
در خیابان امام خمینی، بازار شمالی، مقابل بانک سپه، جنب بانک ملت. به اواخر دوره قاجار (اوایل پهلوی) نسبت داده میشود و با کاشیکاریهایی با نقش پادشاهان گذشته تزئین شده است. کارکرد آن آگاه کردن مردم از خبرهای مهم روز با نواختن ساز و نقاره عنوان شده و ساخت آن به سفارش حاج عبدالوهاب و حاج میرزا منصور شیرازی ذکر شده است.
تل ضحاک
در فاصله ۳ کیلومتری جنوب شهر فسا. حدود ۲۵ متر ارتفاع دارد و به صورت تپهای خاکی دیده میشود. درباره شکلگیری آن گفته شده از تخریب بناهای خشتی و گلی زمانهای دور پدید آمده و باستانشناسان بررسیهای مختلفی روی آن انجام داده و اشیاء و آثار تاریخی زیادی یافتهاند.
آتشکده قمپ
حدود ۲۰ کیلومتری شمال فسا، در کنار دریاچه کوچکی که در لهجه محلی «قمپ» نامیده میشود. این مجموعه به دوره ساسانی نسبت داده شده و سقف آتشکده فرو ریخته اما بخش سنگی بنا باقی مانده است. اهالی منطقه آن را «قربانگاه» مینامند و نسبت آن به طهمورث (پادشاه پیشدادیان) نیز آمده است. ثبت ملی این اثر در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ ذکر شده است.
جاذبههای طبیعی فسا
در معرفی طبیعت فسا، هم به کوهستانی بودن منطقه اشاره میشود و هم به حضور نخلستانها در اقلیم گرم. علاوه بر این، برخی مناطق طبیعی و پارکها نیز به عنوان نقاط مهم شهری و پیرامونی معرفی شدهاند.
- منطقه حفاظتشده میانجنگل: به عنوان یکی از جاذبههای طبیعی معرفی شده است.
- ارتفاعات شاخص: از خرمنکوه، کوه گچ، کوه درز و قلات باغی به عنوان مهمترین ارتفاعات یاد شده است. بلندترین نقطه شهرستان نیز خرمنکوه در کنار روستای کچوییه با ارتفاع ۳۲۲۰ متر (و در جایی ۳۲۳۰ متر) ذکر شده است.
- پهنه دشت و کوهستان: نزدیک به ۴۰٪ وسعت شهرستان دشت و باقی آن کوهستانی معرفی شده است.
پارکها و نقاط مهم برای گردش کوتاه
برای کسانی که به دنبال گشت سبک هستند، فسا چند نقطه شناختهشده دارد که در نقشههای محلی پررنگاند و میتوانند بخشی از برنامه سفر داخل شهر باشند.
- پارک نجوم و مرکز علمی
- پارک محله ولی عصر
- پارک شهر
- پارک فجر
- بوستان شهید جمالزاده
- بوستان کودک
- مرکز خرید الماس شهر
- بازار سنتی
جاذبههای مذهبی
فسا علاوه بر آثار تاریخی، زیارتگاههایی دارد که هم جنبه مذهبی دارند و هم بخشی از هویت فرهنگی منطقه بهشمار میآیند. در معرفی این اماکن، نشانی یا فاصله و همچنین ویژگیهای کلی هر مکان ذکر شده است.
آستان شاهزاده قاسم
آرامگاه در میدان شاهزاده قاسم و مرکز شهر قرار دارد. این مکان فرهنگی و مذهبی معرفی شده و بخشهایی مانند کتابخانه، دارالقرآن و دفتر فرهنگی دارد. برنامههایی مانند دعای ندبه، مراسم تلاوت با حضور قاریان فسا، سخنرانی امام جماعت و آیینهای جشن و عزاداری در آن برگزار میشود.
مقبره امامزاده زاهد کبیر (شاهزاده ابراهیم)
در ورودی شمالی زاهدشهر و در ۲۰ کیلومتری فسا قرار دارد. این بنا به قرن هشتم هجری و دوران سلطنت مغولان نسبت داده شده و ثبت ملی آن با تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ ذکر شده است.
مقبره امامزاده حسن (ع)
در ۳۵ کیلومتری جاده فسا–شیراز قرار دارد. درباره ایشان آمده که از فرزندان امام موسی بن جعفر (ع) و از نوادگان امام جواد (ع) بوده و در سال ۱۰۳۰ هجری قمری در فسا فوت کرده است.
مقبره سید شمسالدین
بر سر راه داراب با گنبد فیروزهایرنگ قابل مشاهده است. این بنا مربوط به دوره صفوی معرفی شده و چندین بار مرمت و بازسازی شده است.
رصدخانه فسا و ظرفیت علمی
در کنار دیدنیهای تاریخی و مذهبی، یک محور متفاوت در معرفی این شهر، ظرفیتهای علمی و علاقه به نجوم است. آسمان فسا به عنوان یکی از آسمانهای مناسب برای رصد کهکشان راه شیری و ستارگان توصیف شده و رصدخانه شهرداری امکان رصد را برای عموم فراهم کرده است.
از جزئیات رصدخانه نیز یاد شده است: این رصدخانه به عنوان یکی از بزرگترین رصدخانههای آماتور جنوب ایران شناخته میشود و در سال ۱۳۷۸ در ارتفاعات تپه قدیمیه کدیوری (از سمت شیراز) معرفی شده است. بخشهایی مانند سالن اجتماعات و برگزاری کلاسهای آموزشی، اتاق بزرگ تلسکوپ و اتاق افلاکنما برای آن ذکر شده و همچنین افتخاراتی مانند کسب عنوان «بهترین گروه متحد نجومی کشور» در سال ۱۳۸۷ و دریافت عناوینی درباره تیم مشاهده و رویت هلال ماه در سالهای ۸۶ و ۸۷ آمده است.
روستاها و نقاط پیرامونی
در سفر به فسا، برخی روستاها و مناطق اطراف هم به عنوان مقصدهای مکمل مطرح میشوند. در معرفیها از روستاهای مهم و همچنین نقاط تاریخی پیرامون نام برده شده است.
- روستای تاریخی خورنگان (خرنجان) و روستای چهلچشمه
- روستای کچوییه و روستای غیاثآباد (از قدیمیترین روستاها)
- کوشک قاضی در جنوب شرقی شهرستان (با اشاره به وجود مناطق تاریخی در حاشیه آن)
- نوبندگان (با پیشینه متعلق به دوره تمدن ایلام)
- آثار شهری مربوط به دوران ساسانی در حوالی روستای تنگ کرم در ۱۵ کیلومتری فسا با نام «شهر ازبرا»
- تل نعلکی در نزدیکی روستای جلیان از بخش نوبندگان (دارای قبور ماقبل تاریخ)
- منطقه گرهبایگان و جنگل مصنوعی کوثر با وسعت ۱۵۰۰ هکتار در بخش شیبکوه
- امامزاده اسماعیل، شاه ابوالفتح، پارک تفریحی آزادی، منطقه گلیان، منطقه باستانی کوزهگرخانه (واصلآباد)، منطقه گردشگری امامزاده شهیدان، روستای تاریخی امیرحاجیلو، امامزاده شیخ صالح (در روستای غیاثآباد)
- اشاره به «خانه حاج آقا کرمان» با عنوان بزرگترین خانه خشتی جهان
غذاهای محلی و سوغات فسا
یکی از جذابیتهای سفر به فسا، آشنایی با خوراک و سوغات محلی آن است. در معرفیها، فهرست نسبتاً کاملی از غذاهای رایج نام برده شده که نشان میدهد ذائقه محلی تنوع زیادی دارد و بخش قابل توجهی از آن به غذاهای مبتنی بر بادمجان و خوراکهای سنتی گره خورده است.
غذاهای محلی فسا
در فهرست غذاهای محلی، موارد زیر ذکر شده است:
- یخنی
- تهچین پلو
- شیر برنج
- کباب بادمجان
- حلیم بادمجان
- کشک بادمجان
- بادمجان روتاوه
- بادمجان زیربریزهای
- آب پیازک
- آب ماشکی
- آب شملیز
- کدو یتیمی (یتیمک)
- دو پیازه آلو
سوغات و صنایع دستی
به عنوان سوغاتی، «کماچ» یا همان نان فسایی به عنوان معروفترین سوغات فسا معرفی شده است. در کنار آن، صنایع دستی مانند گیوه ملکی، قالی و قالیچههای عشایری و حصیر نیز در فهرست سوغات و دستسازههای منطقه آمدهاند.
راهنمای سفر به فسا: مسیرهای دسترسی، اقامت و نکات کاربردی
برای برنامهریزی سفر به فسا، سه محور اصلی بیشتر به چشم میآید: مسیرهای جادهای (بهخصوص محور شیراز–بندرعباس و مسیرهای مرتبط با کرمان و زاهدان)، اتصال ریلی و امکانات اقامت. این شهر به دلیل قرار گرفتن در مسیر مناسب (بهویژه بندرعباس به شیراز) شهری پر رفتوآمد است و همین موضوع، دسترسی را برای مسافران آسانتر میکند.
اقامت در شهر
برای اقامت، از مهمانسرای جهانگردی فسا نام برده شده که در بلوار شهید بهشتی، روبهروی ترمینال قدیم قرار دارد. درباره این مجموعه آمده که حدود ۶۰ سال سابقه فعالیت دارد، در سال ۱۳۸۸ بازسازی شده و در یک طبقه با ۱۰ باب اتاق فعالیت میکند.
همچنین فاصله آن تا دانشگاه علوم پزشکی حدود ۴ کیلومتر ذکر شده است. در کنار گزینههای رسمی، امکان اجاره ویلا، سوئیت و اتاق در خود شهر و نزدیک رصدخانه نیز به عنوان راهکار اقامت مطرح شده است.
حملونقل و رفتوآمد داخل شهر
برای حرکت داخل شهر، دانستن این نکته مهم است که محدوده طرح ترافیک و زوجوفرد ندارد. همچنین با توجه به معرفی محلهها و نقاط شاخص شهری (مانند بازار فسا، پارکها و مرکز خرید)، مسیرهای گشت شهری را میتوان با استفاده از نقشههای آنلاین و مسیریابیِ جزئیات محلهها، خیابانهای اصلی و مراکز خدماتی (رستورانها، داروخانهها و مراکز خرید) دقیقتر تنظیم کرد.
زبان و لهجه مردم فسا
زبان مردم فارسی است و گفته میشود که با گذشت زمان، لهجه به «فارسی سلیس» نزدیک شده است. با این حال، در برخی قسمتهای شهر و بهخصوص در بعضی روستاها هنوز کلمهها و اصطلاحاتی از پهلوی قدیم شنیده میشود که برای علاقهمندان به فرهنگ و زبان، نکتهای جذاب به حساب میآید.
سوالات متداول
فسا در کدام استان است؟
فسا در استان فارس قرار دارد و به عنوان یکی از شهرهای این استان در محدوده جنوب ایران شناخته میشود.
فاصله فسا تا شیراز چقدر است؟
برای فاصله فسا تا شیراز دو عدد نزدیک ذکر شده است: ۱۳۵ کیلومتر و ۱۵۰ کیلومتر.
مهمترین جاهای دیدنی فسا کداماند؟
از دیدنیهای مطرح میتوان به رصدخانه، تل ضحاک (۳ کیلومتری جنوب شهر)، مسجد جامع (خیابان امام خمینی)، عمارت نقارهخانه و آتشکده قمپ (۲۰ کیلومتری شمال شهر) اشاره کرد.